Impeachment: 16 o 14 Boto? Hati ang 4 na Ex-Justice
Ilang boto ang kailangan para mahatulan ang Bise Presidente? Ngayong Set. 16, humingi ng payo ang impeachment court sa apat na retiradong mahistrado. Tatlo sa kanila ang nagsabing hindi dapat awtomatikong 16 ang bilang (GMA News, Set. 16, 2026).
Sa madaling salita
- 3 laban sa 1: Davide, Panganiban at Puno ay kontra sa fixed na 16 boto. Azcuna ang nag-iisa (Inquirer, Set. 16, 2026).
- 16 ay dalawang-katlo ng 24 na senador, ang kasalukuyang ruling ni Presiding Officer Francis Escudero (Philstar, Set. 13, 2026).
- Kung 20 ang batayan, 14 boto ang dalawang-katlo — kuwenta ng UNLADPH.
- Sa Set. 23, 11 boto ang kailangan para baligtarin ang ruling (Philstar, Set. 13, 2026).
Ano ang nangyari ngayon
Nililitis si Bise Presidente Sara Duterte dahil sa mga umano’y paglabag na inihain ng Kamara. Ang pagdinig ngayon ay hindi tungkol sa ebidensiya. Tungkol ito sa aritmetika ng hatol.
Apat na amici curiae ang inimbitahan. Sila ay ex-Chief Justice Hilario Davide Jr., Artemio Panganiban at Reynato Puno, at ex-Associate Justice Adolfo Azcuna. Nagsumite ng memorandum si Davide sa halip na dumalo (Inquirer, Set. 16, 2026).
Tatlong tanong ang ibinigay sa kanila:
- Sino ang binibilang sa “all the members of the Senate”?
- Tumatama ba ang kasong Avelino v. Cuenco ng 1949?
- Maaari bang bumoto ang senator-judge na hindi dumalo?
Bakit ito pinagtalunan
Sinasabi ng Konstitusyon na kailangan ang dalawang-katlo ng lahat na miyembro ng Senado. Noong Hulyo 6, ipinasya ni Escudero na 16 mula sa 24 ang bilang (Philstar, Set. 13, 2026).
Pero apat na senador ang hindi dumadalo. Nakakulong sina Jinggoy Estrada at Rodante Marcoleta dahil sa kasong plunder.
May warrant ng International Criminal Court si Ronald dela Rosa. Naka-medical leave sa abroad si Loren Legarda (Philstar, Set. 13, 2026).
Kaya 20 ang aktibong senator-judge. Umapela si Senador Erwin Tulfo sa ruling, at itinakda ang pagdinig ngayon bago ang boto (Journal News, Set. 11, 2026).
Ang kabilang panig: “all means all”
Hindi sumang-ayon si Azcuna. Para sa kanya, ang lahat na miyembro ng Senado ang batayan, sapagkat “‘all’ means ‘all'” (Philstar, Set. 16, 2026).
Nagbigay siya ng halimbawa. Kung 20 lang ang kalahok, 13 o 14 boto ang dalawang-katlo (Inquirer, Set. 16, 2026). Aniya, halos simpleng mayorya na iyon.
Ayon kay Azcuna, dapat nakapirmi ang threshold at alamin mula sa simula. Para sa Avelino v. Cuenco, “It’s not applicable,” aniya (Philstar, Set. 16, 2026).
Tip: Payo ang opinyon ng amicus curiae, hindi utos. Maaaring tanggapin o tanggihan ito ng korte (GMA News, Set. 8, 2026).
Ang mapagpasyang isyu: 16 o mas kaunti
Para kay Davide, ang batayan ay “the number of senators who are qualified to vote” (Philstar, Set. 16, 2026). Hindi dapat bilangin ang nakakulong, nasa abroad, o nagtatago.
Ayon kay Panganiban, ang tungkulin ay “cannot always be reduced to abstract arithmetic” (Philstar, Set. 16, 2026). Para kay Puno, kung 16 ang layunin, “should have simply stated that the number is 16” (Philstar, Set. 16, 2026).
Kung aalisin ang apat, 20 ang batayan. Ang dalawang-katlo ng 20 ay 13.33, kaya 14 boto ang pinakakaunting umaabot. Kuwenta namin ito, hindi bilang na sinabi ng mga mahistrado.
Ang hiwalay na usapin: bumoto nang hindi dumalo
Ang ikatlong tanong ay hiwalay sa aritmetika. Maaari bang bumoto ang senator-judge na hindi dumalo sa pagdinig?
Para kay Davide, ang hindi kailanman dumalo ay “must be deemed to have never participated” (Philstar, Set. 16, 2026).
Mas mariin si Panganiban: “They should not dare vote” (Philstar, Set. 16, 2026). Para kay Puno, mainam ang personal na pakikinig sa mga saksi, pero hindi obligado.
Taliwas si Azcuna: “In case of doubt, I would allow such a person to vote” (Philstar, Set. 16, 2026).
Nagtanong si Risa Hontiveros tungkol sa senador na kusang hindi dumadalo. Nagtanong si Ping Lacson tungkol sa grave abuse of discretion. Tugon ni Panganiban: “Your will shall prevail” (Philstar, Set. 16, 2026).
| Bilang | Ano ito |
|---|---|
| 24 | Lahat na senador |
| 20 | Aktibong senator-judge |
| 16 | Para mahatulan: 2/3 ng 24 (kasalukuyang ruling) |
| 14 | Para mahatulan: 2/3 ng 20 (kuwenta ng UNLADPH) |
| 11 | Para baligtarin ang ruling sa Set. 23 |
Para sa’yo
Kung sinusubaybayan mo ang paglilitis, Set. 23 ang susunod na petsa. Magsasalita ang prosekusyon at depensa, bago bumoto ang mga senador (Journal News, Set. 11, 2026).
Kung bago sa kaso, basahin muna ang aming buod: nasaan na ang paglilitis kay VP Sara.
Mga madalas na tanong
Ilang boto ang kailangan ngayon para mahatulan ang Bise Presidente?
Sa kasalukuyang ruling, 16 boto. Maaaring baguhin ito kung 11 senator-judge ang boboto para baligtarin ang ruling sa Set. 23. Bibilangin din ang boto ni Escudero.
Obligado ba ang Senado na sundin ang mga amici curiae?
Hindi. Payo ang kanilang opinyon. Maaaring tanggapin, tanggihan, o bahagyang gamitin ito ng korte.
Bakit 20 ang aktibong senator-judge?
Apat na senador ang hindi dumadalo: dalawa ay nakakulong, isa ay may warrant, at isa ay naka-medical leave. Ang 24 bawas 4 ay 20.
Ang mahalaga
Tatlo sa apat na mahistrado ang kontra sa fixed na 16. Pero nagkakaiba ang kanilang dahilan, at payo lang ang kanilang opinyon.
Ang mga senador ang magpapasya sa Set. 23. Balikan ang pahinang ito pagkatapos ng botong iyon.
Pinagmulan
- GMA News Online, “Amici curiae Panganiban, Davide, Puno: 16 votes not the required conviction threshold,” Set. 16, 2026.
- Philippine Daily Inquirer, “3 of 4 ex-SC justices agree conviction threshold not fixed at 16,” Set. 16, 2026.
- Philstar.com, “Sara Duterte trial recap, Sept. 16: Friends of the court,” Set. 16, 2026.
- Philstar.com, “For ex-CJ Davide, 16 votes not necessarily required to convict Sara Duterte,” Set. 16, 2026.
- Philstar.com, “‘Truth, fairness’: Ex-CJ Panganiban questions fixed impeachment math,” Set. 16, 2026.
- Philippine Daily Inquirer, “Puno: Constitution’s ⅔ vote is flexible depending on certain factors,” Set. 16, 2026.
- Philippine Daily Inquirer, “Azcuna warns vs lowering impeach court’s conviction base: ‘All means all’,” Set. 16, 2026.
- Philippine Daily Inquirer, “Amici curiae at hand, Senate impeachment court revisits vote threshold,” Set. 16, 2026.
- Philstar.com, “Senate: 11 votes, not 10, needed on threshold,” Set. 13, 2026.
- Journal News Online, “Escudero picks 4 amici; court to hear them before vote on Tulfo appeal,” Set. 11, 2026.
- GMA News Online, “EXPLAINER: What are amici curiae?,” Set. 8, 2026.
Huling update: Set. 16, 2026
